Hoe zit het nu met vzw’s die tevens een kantine uitbaten? Dienen zij zich te registreren voor btw-doeleinden en de verdere nodige tax compliance verrichtingen in dit verband te vervullen?

In eerste instantie dient gekeken te worden naar de definitie van belastingplichtige in de zin van artikel 4 Wetboek BTW. Krachtens dit artikel dient “eenieder die in de uitoefening van een economische activiteit geregeld en zelfstandig, met of zonder winstoogmerk, hoofdzakelijk of aanvullend, leveringen van goederen en diensten verricht die in het wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde zijn omschreven, ongeacht op welke plaats de economische activiteit wordt uitgeoefend”, als btw-belastingplichtige te worden aangemerkt.

Het grote struikelblok is vaak het op “regelmaat” vervullen van de uitgeoefende activiteit van de vzw. Is een vzw die een tweemaal per jaar een fuif organiseert hierdoor btw-belastingplichtig? Vaak kan men zich beroepen op artikel 44,§2,12° W. Btw. Dit artikel maakt duidelijk dat activiteiten tot het verkrijgen van financiële steun voor de vereniging aangemerkt worden als een uitvloeisel van de normale activiteiten van de organisatie (die voor deze activiteiten zelf vrijgesteld is van btw).

Het moet gaan om handelingen door de vrijgestelde vereniging uitgeoefend, in samenhang met de normale werkzaamheden en uitsluitend ten bate van de vereniging zelf (om de eigen kas te spijzen opdat de eigenlijke werking beter kan gefinancierd worden). Duidelijk is dat het niet mag gaan om commerciële activiteiten die tot concurrentievervalsing kunnen leiden. Men kan zich dus niet zomaar achter de btw-vrijstelling voor vzw’s verschuilen! Vrijstelling inzake btw dienen immers beperkt geïnterpreteerd te worden.

Wat het uitbaten van een kantine door een vzw betreft werd vroeger reeds beslist dat de verkregen opbrengsten buiten het toepassingsgebied van de btw kunnen blijven voor zover de kantine niet zomaar toegankelijk is voor om het even wie. Aan deze voorwaarde is in ieder geval voldaan wanneer de omzet uit de kantine-uitbating niet meer dan 5.580 Euro bedraagt of nog wanneer deze ontvangsten niet meer bedragen dan 10% van de totale vrijgestelde ontvangsten van de vzw (Parlementaire Vraag dd. 26 augustus 2002).

In een antwoord op een recente Parlementaire Vraag dd. 8 juli van dit jaar werd bevestigd dat, hoewel de 10%-regel niet kan worden afgeleid uit de btw-regelgeving terzake, dit criterium moet worden beschouwd als een administratieve tolerantie.

De grensbedragen van de niet-belastbare vrijwilligersvergoedingen voor het aanslagjaar 2012 (vergoedingen vanaf 1.1.2011) bedragen 30,82 EUR per dag en 1.232,92 EUR per jaar. Het is mogelijk om deze forfaitaire vergoeding te combineren met de terugbetaling van werkelijke kosten wanneer het de terugbetaling van vervoerskosten betreft en dit voor maximaal 2.000 km per jaar en per vrijwilliger.

Tot voor kort kon men maar aanspraak maken op deze fiscale vrijstelling indien de vrijwilliger geen beroepsrelatie had met de VZW waarvoor hij vrijwilligerswerk deed. Om niet langer een onderscheid te maken tussen de fiscale en sociale bepalingen terzake voorziet de fiscus sinds 23 mei 2011 in een versoepeling. Deze versoepeling is onmiddellijk in werking getreden en geldt meteen voor alle hangende geschillen.

Dit betekent dat het gelegenheidswerk activiteiten moet betreffen die onbaatzuchtig en rechtstreeks voor de opdrachtgever worden verricht én dat dezelfde persoon niet dezelfde activiteiten mag verrichten voor dezelfde organisatie zowel in de hoedanigheid van vrijwilliger als in die van werknemer, zelfstandige of ambtenaar.

In de aangepaste circulaire wordt het voorbeeld gegeven van een persoon met een arbeidsovereenkomst als boekhouder binnen een organisatie. Deze mag niet tegelijkertijd als vrijwillige penningmeester van die organisatie actief zijn. Betrokkene mag echter naast zijn betaalde functie wel een vrijwillige activiteit als bijvoorbeeld jeugdverantwoordelijke uitvoeren.

Andere bepalingen van de circulaire nr. Ci.RH.241/509.803 en de addenda daaraan zijn conform de bepalingen van de Wet van 3.7.2005 betreffende de rechten van vrijwilligers.

Het zou voor hen dan ook zonde wanneer zij na een btw-controle worden geconfronteerd met een aanzienlijk bedrag aan te betalen btw, boeten en interesten dat wordt ingevorderd omwille van diverse overtredingen van de btw-wetgeving.

Dat de btw-wetgeving op dit vlak niet altijd even duidelijk is, kunnen we niet ontkennen. Zeer recent publiceerde de fiscus nog een beslissing inzake de toepassing van de btw-wetgeving voor de organisatoren van sportevenementen.

In een recent gepubliceerde beslissing dd. nr. ET 119.653 dd. 11.07.2011 besliste de btw-administratie dat organisatoren van sportevenementen als btw-plichtig dienen te worden beschouwd en dat bijgevolg alle formaliteiten in dit verband dienen nageleefd te worden.

Elke sportclub die derhalve met het organiseren van dergelijke evenement een omzet realiseert van meer dan 5.580 Euro per jaar kan bijgevolg door de fiscus met het vingertje gewezen worden.

Op grond van artikel 4 van het Btw-Wetboek is een belastingplichtige immers eenieder die in de uitoefening van een economische activiteit geregeld en zelfstandig, met of zonder winstoogmerk, hoofdzakelijk of aanvullend, leveringen van goederen of diensten verricht die in dit btw-Wetboek zijn omschreven, ongeacht op welke plaats de economische activiteit wordt uitgeoefend.

In navolging van Europese rechtspraak heeft het begrip “economische activiteit” een ruime werkingssfeer evenals een objectief karakter, in die zin dat de activiteit op zichzelf wordt beschouwd, ongeacht het oogmerk of het resultaat ervan. Een activiteit wordt aldus in de regel als economisch beschouwd wanneer zij permanent wordt verricht en de verrichter een vergoeding ontvangt.

Bijgevolg wordt diegene die naar aanleiding van de regelmatige organisatie van sportevenementen, leveringen van goederen en/of diensten verricht onder bezwarende titel (bijvoorbeeld door het voeren van publiciteit, verschaffen van spijzen en dranken, merchandising, etc.) als een btw-belastingplichtige aangemerkt.

Wie dus denkt dat men zich zomaar op de vrijstelling van artikel 44 van het btw-wetboek waarin staat vermeld dat verenigingen onder bepaalde voorwaarden vrijstelling van btw kunnen krijgen, heeft het mis.

Enkel en alleen indien de handelingen uitzonderlijk zijn en louter worden georganiseerd om de kas van de vereniging te spekken, kan een beroep worden gedaan op de vrijstelling zoals voorzien in artikel 44 van het btw-Wetboek.

Als deze sponsorgelden persoonlijk door de atleet worden ontvangen is het vrij duidelijk dat deze als inkomsten zullen worden belast in de personenbelasting.

Wat als de atleet zijn sponsorgelden laat ontvangen door een vzw ?

In een casus voorgelegd aan de rechtbank van eerste aanleg in Brugge (8 juni 2010, 1016/0687) komt deze problematiek aan bod.

Wanneer een sporter sponsorcontracten laat afsluiten door een vzw, de hieraan gekoppelde sponsorgelden laat ontvangen door deze vzw en deze ontvangsten vervolgens worden opgenomen in de boekhouding van de vereniging kan de fiscus niet door de vzw heenkijken. Gevolg is dat de sponsorontvangsten door de fiscus niet belast kunnen worden bij de sporter.

In casu was de sporter zowel stichter als voorzitter van de vzw en werden de sponsorgelden verworven door de vereniging die ze gebruikte in overeenstemming met het ideële doel van de vzw, met name promotie van de sport en materiële ondersteuning van de sporter. Een voordeel alle aard voor het gebruik van een voertuig toebehorende aan de vzw werd wel weerhouden.

Bemerk dat de prijzengelden die werden ontvangen door de vzw wél werden gekwalificeerd als baten van de sporter !

Naar buitenlands voorbeeld, werd met name beslist om de club om te vormen naar een naamloze vennootschap.

Deze vennootschap zou onmiddellijk ook zorgen voor een belangrijke kapitaalsinjectie van 10 miljoen Euro, met vier hoofdaandeelhouders : Roger Vanden Stock, Philippe Colin, Alexandre Van Damme en Etienne Davignon.

Deze bijkomende inbreng moet meer kansen bieden voor de uitbouw van een nieuw stadion, dat op zijn beurt weer nieuwe inkomsten kan genereren waardoor er bijkomende investeringen in de diepte mogelijk zijn (jeugdwerking e.a.).

Op de website van de club wordt aangehaald dat er verder hieromtrent geen persmededelingen meer zullen vormen.

Desalniettemin is deze transformatie interessant als voorbeeld om duidelijk aan te halen dat een VZW soms verlaten wordt omdat een vennootschapsvorm meer aansluit bij de evolutie van de werking :

- eigen inkomsten kunnen zo belangrijk worden, dat een commerciële en professionele benadering zich opdringt ;
- er kunnen zware kapitaalsbehoeften optreden : kapitaalverschaffers op dat niveau eisen vaak inspraak in verhouding tot hun inbreng, er moet ook gekeken worden voor een passende uitkering van winst of dividenden. Dit is voor een VZW juridisch en fiscaal gewoon geen haalbare kaart.
- er kunnen grotere vergoedingen gemotiveerd worden aan de bestuurders, die ook winstbewijzen en een deel van de winst kunnen ontvangen.

Daarom dient iedere VZW bestuurder zich steeds te bezinnen of de huidige juridische structuur wel passend is om de toekomstvisie of de strategische keuzes voor de toekomst mogelijk te maken.

Oorspronkelijk werd voorzien dat er een “kunstenaarskaart” zou worden ingevoerd. Dit is echter nooit gebeurd, vandaar dat men soms vragen had over het al dan niet opmaken van een fiche 281.50 om de taxatie in de geheime commissielonen (aan 309 %) te vermijden.

Ondertussen mochten wij ondervinden dat het administratief standpunt meer en meer duidelijk wordt :

- de kunstenaar moet een verklaring op eer in tweevoud opstellen (één exemplaar voor de kunstenaar en één voor de opdrachtgever). De kunstenaar moet ook een lijst bijhouden waarin opgenomen wordt hoe vaak en bij wie de kunstenaar beroep doet op de kleine vergoedingsregeling.
- de kunstenaar mag niet meer dan 7 dagen na elkaar bij dezelfde opdrachtgever werken
- de kunstenaar mag ook niet meer dan 30 dagen per jaar een vergoeding ontvangen, het moet dus wel degelijk beperkt worden tot een “hobby”-activiteit
- de uitbetalende VZW voegt bij zijn aangifte in de rechtspersonenbelasting een lijst met namen, adressen en de bedragen die per genieter zijn uitbetaald.

Er moeten dus geen fiches 281.50 opgesteld worden voor deze kleine vergoeding voor artistieke prestaties.

De maximale bedragen die mogen gehanteerd worden voor het huidige jaar (aanslagjaar 2011 – inkomstenjaar 2010) zijn de volgende :

- vrijgesteld maximum bedrag per kalenderjaar : € 2.234,80
- maximumbedrag per dag per opdrachtgever : € 111,74

Bij de opmaak van deze verklaringen op eer kunnen wij U steeds begeleiden.

De kunstenaar mag op het ogenblik van het leveren van zijn artistieke prestaties niet door een arbeidsovereenkomst of aannemingsovereenkomst verbonden zijn met zijn opdrachtgever, tenzij men duidelijk kan aantonen dat deze prestaties verschillend zijn.

In het bijzonder wordt de correcte toepassing van de regels inzake BTW grondig bekeken, heel wat vzw’s lijken zich namelijk niet bewust van de geldende fiscale regels.

Enkele aandachtspunten.

Wat betreft de inkomstenbelasting is een vzw in principe onderworpen aan de rechtspersonenbelasting. In de praktijk komt het er echter vaak op neer dat deze geen inkomstenbelastingen dient te betalen, aangezien maar weinig inkomsten belast worden in de rechtspersonenbelasting.

Opdat een vzw onderworpen kan blijven aan de rechtspersonenbelasting, mag de vzw geen onderneming exploiteren of zich niet bezig houden met verrichtingen van winstgevende aard. Door de verstrengde controles wil de fiscus nagaan of de vzw toch geen winstgevende activiteiten uitoefent waardoor zij de vzw kunnen onderwerpen aan de vennootschapsbelasting.

Maar zoals gesteld worden vzw’s vooral strenger gecontroleerd op het vlak van BTW. Wanneer een vzw geen leveringen van goederen of diensten onder bezwarende titel verricht, heeft zij niet de hoedanigheid van btw-belastingplichtige en dient zij niet over een btw-nummer te beschikken. Van zodra een vzw op geregelde wijze handelingen onder bezwarende titel stelt, is zij wel btw-belastingplichtige en dient zij wel een btw-nummer aan te vragen.

De vzw zal dan ook btw-aangiftes moeten indienen en de btw betalen die zij in rekening heeft gebracht aan haar leden en/of klanten. De vzw mag daarentegen, de btw in aftrek brengen op de aan haar aangeleverde goederen en diensten. Als het jaarlijks omzetcijfer van de vzw niet meer bedraagt dan 5.600 euro, kan de vzw van een bijzondere regeling genieten, namelijk de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen. Door deze regeling dient de vzw haar handelingen niet te onderwerpen aan btw en is zij ontheven van de meeste verplichtingen die aan btw-belastingplichtigen zijn opgelegd. Verder is er nog voorzien in een aantal vrijstellingen waarop we nu niet ingaan.

Net doordat vzw’s zich vaak niet aan de regels houden en de verschuldigde btw niet aangeven en/of betalen, zijn er verstrengde controles ontstaan. Deze controles hebben voor de overheid immmers onmiddellijk financieel resultaat.

Het kan dus niet genoeg worden onderstreept dat ook vzw’s zich uit voorzorg best op een professionele manier laten adviseren. Een gewaarschuwde vzw …

Wanneer een sportvereniging (meer bepaald voetbal, volleybal, basketbal, hockey en handbal) kiest voor de forfaitaire onkostenvergoeding, wordt zij geconfronteerd met twee regelingen die verschillende maxima oplegden. Tot voor kort heerste totale onduidelijkheid welke regeling toegepast diende te worden: de algemene regeling of de voor deze ploegsporten specifieke regeling (met in de meeste gevallen lagere maxima dan in de algemene regeling)?

De administratie heeft licht in de duisternis gebracht door in haar circulaire van 6 januari 2010 (AOIF nr. 2/2010) een duidelijk standpunt in te nemen.

De regel is dat de algemene regeling (maximum 30,22 euro per dag en maximum 1.208,72 euro per jaar) niet geldt indien er een andere specifieke fiscale regeling bestaat.

De administratie verduidelijkt nu evenwel dat deze regel in het voordeel van de vrijwilliger moet worden geïnterpreteerd. In concreto betekent dit dat een vrijwilliger de algemene regeling mag toepassen, zelfs wanneer een specieke regeling bestaat, indien deze algemene regeling voor hem voordeliger is.

De vrijwilliger dient wel degelijk de keuze te maken en kan dus niet de algemene regeling combineren met de specifieke regeling.

Hij is bovendien gebonden door zijn keuze voor dezelfde activiteit gedurende dezelfde belastbare periode. Dit betekent dat hij voor zijn activiteiten in de voetbalvereniging wel een andere regeling kan kiezen dan voor zijn activiteiten in de basketbalvereniging.

Belangrijk is dat de keuze individueel door de vrijwilliger kan worden gemaakt en dat de vereniging dus niet voor alle vrijwilligers dezelfde regeling dient toe te passen.

Bij de berekening van de bedrijfsvoorheffing voor buitenlandse artiesten (inhoudingsplicht van 18 %) bestaat de mogelijkheid tot aftrek van “produktiekosten”.

Dit principe wordt doorgaans niet meer in vraag gesteld, maar toch constateren wij dat dit bij lokale fiscale controles niet altijd zo evident is.

Integendeel, er wordt een belangrijke inspanning gevraagd van organisatoren om deze produktiekosten te bewijzen.

De scenario’s die dagdagelijks voorkomen zijn de volgende :

1. de produktiekosten worden aan de organisator gefactureerd en door hem betaald aan derden (niet aan de artiest). Dan is er eigenlijk geen reden tot discussie en dient de fiscale administratie dit te aanvaarden.
2. de produktiekosten worden louter vermeld in het contract met de artiest, zonder verdere verantwoording. Dit is al een veel moeilijker situatie, de fiscale controleur kan deze kosten dan ook verwerpen.
3. de produktiekosten worden verwerkt in het contract én U ontvangt van de artiest een kopie van de onderliggende facturen die deze kosten verantwoorden. De fiscale controleur dient in dit geval de kosten te aanvaarden, als deze redelijk zijn in verhouding tot de totale vergoeding van de artiest. Ook hier is er dus zeker nog mogelijkheid tot discussie met de fiscale administratie.

Wij kunnen organisatoren dan ook enkel aanraden zo veel mogelijk bewijsstukken van deze produktiekosten te verzamelen voor hun dossier. Indien de vrees bestaat voor discussie  omdat de kosten mogelijks onredelijk zijn of deze kosten niet of onvoldoende kunnen worden gestaafd dan staven, kan een voorafgaandelijk akkoord met de fiscale administratie soelaas bieden !

Deze aanvraag gebeurt voor heel België bij de FOD Financiën – Dienst Buitenland. Deze dienst beschikt over de nodige ervaring en expertise in deze problematiek. Deze dienst kan, indien de vraag redelijk is, zorgen voor een vrijstelling, ook zonder bewijsstukken. Men vergelijkt dan intern met vergelijkbare dossiers. Een plaatselijk controleur kan deze vergelijking onmogelijk maken. Dergelijke vrijstelling moet door de plaatselijke fiscale controleurs dan ook aanvaard worden.

Indien er een fiscale controle hangende is, en er bestaat discussie over de ingebrachte produktiekosten, heeft het ons inziens toch nog zin om contact op te nemen met de Dienst Buitenland. Op basis van de beschikbare documenten kan de Dienst Buitenland eventueel toch nog het een en ander bijsturen.

De coördinaten van deze dienst zijn de volgende :

FOD Financiën AOIF – Dienst Directeur Buitenland

Koning Albert II laan 33 bus 321

Toren B – 7^de verdieping

1030 Brussel

02/576.98.25 (de Heer Roland De Backer)

Blijkbaar was deze bijdrage profetisch, want ondertussen is het vonnis in deze rechtszaak ook gevallen. Dit recent vonnis van de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen wordt door de diensten van de Bijzonder Belastinginspectie (BBI) “baanbrekend” genoemd.

Bestuurders van VZW’s die in werkelijkheid commerciële, winstgevende ondernemingen zijn, kunnen maar beter op hun tellen letten. Persoonlijke aansprakelijheid voor de schulden van de vzw zou wel eens hun deel kunnen zijn.

De boodschap is klaar en duidelijk: gebruik een VZW voor non-profitdoeleinden !

Eventjes een korte historiek van de casus:

De VZW “Jeugd aan Zee” was de vroegere uitbater van de Oostendse dancing “Zillion Beach”, een dochter van de Antwerpse dancing Zillion. De VZW was opgericht in 2001 en moest volgens de statuten “bijdragen aan de ontwikkeling van de jeugd”. Het Oostendse havenbedrijf voorzag hiervoor zelf in een gebouw !

Tussen 29 juni en 8 september 2001 liep de winst op tot 34 miljoen Belgische frank. De winsten werden integraal doorgestort naar de NV Media Hall van de Heer Frank Verstraeten, eigenaar van de Zillion.

De fiscus heeft dus, net zoals bij de VZW achter “Waregem Koerse”, de vennootschapsbelasting van toepassing verklaard op deze VZW.

De rechtbank van eerste aanleg besluit echter dat de VZW “louter en alleen” is opgericht met een winstgevend doel. De VZW wordt geherkwalificeerd naar een “commerciële maatschap”, zijnde de meeste eenvoudige vennootschapsvorm. De gevolgen zijn oa. voor de bestuurders van de VZW niet min !

Volgens de rechter wisten de bestuurders dat de VZW alleen was opgericht om belastingen te ontduiken. Zij hebben dus “bewust foutief gehandeld” en dus zijn ze als vennoten van de maatschap aansprakelijk voor de openstaande belastingschuld, fiscale boetes en intresten in hoofde van de VZW “Jeugd aan Zee” die door de doorstorting van de winsten aan NV Media Hall verder onvermogend was. In globaliteit gaat dit over een bedrag van 2.000.000 Euro.

Het Zillion-dossier zelf werd onderzocht door de diensten van de BBI (Bijzondere Belastinginspectie). Men zocht de bestuurders van de VZW aansprakelijk te stellen, maar ook de oprichters, de voorzitters, penningmeester en secretaris.

Door dit vonnis, integraal in het voordeel van de belastingdiensten, heeft de fiscus blijkbaar een nieuw wapen in handen in de strijd tegen “schijn-VZW”’s.

De BBI verwijst nu naar dit vonnis met “een grote precedentwaarde” en zal dus zeker ge-bruikt worden in hun dossiers.

Het aantal VZW’s met een problematisch karakter zijn natuurlijk statistisch niet gekend. Uit recente AOIF controles (grondige controles) bleek één op de tien gecontroleerde VZW’s wel degelijk onderhevig te zijn aan de vennootschapsbelasting, omdat de commerciële activiteiten blijkbaar in deze VZW’s de bovenhand haalden.

In 2007 werden 136 VZW’s aan een grondige controle onderworpen : 108 in Vlaanderen, 24 in Brussel en 4 in Wallonië. Daarvan bleken 14 VZW’s uiteindelijk onderhevig te zijn aan de vennootschapsbelasting : 13 in Vlaanderen en 1 in Wallonië. Vooral de culturele sector (muziek en kunst) blijkt hier af en toe “uit de bocht te gaan”.

Bij de sportclubs ligt de problematiek eerder bij de uitbetalingen aan sporters, trainers en opleiders, die soms ontsnappen aan enige taxatie.

De fraude-aanpak op heden, onder leiding van de staatssecretaris voor de Coördinatie van de Fraudebestrijding, Carl Devlies, richt zich vooral op:

-       misbruiken van VZW’s en andere vennootschapsvormen ;

-       gebruik van postbusvennootschappen. Voortaan zal via de Kruispuntbank van ondernemingen hier meer aandacht op gevestigd worden.